Tien jaar geleden had nog bijna niemand ervan gehoord. Tegenwoordig lijkt iedere vermogende familie er een te hebben of te willen. Een family office. In 2030 zijn er naar schatting wereldwijd bijna 11.000 family offices. Wat is een family office nou eigenlijk? Waar dient het voor en wat heeft u er als familie echt aan? En waar moet u op letten?
Voor iedereen betekent het iets anders
De essentie van een family office ligt besloten in de naam. Het is een office of the family. Simpel gezegd is een family office een team dat binnen of buiten een vaste structuur helpt om het vermogen, de wensen en de belangen van een familie te organiseren en te beschermen, met als doel het te continueren. Het is de organisatorische infrastructuur waarmee een familie regie voert over haar eigen vermogen en haar toekomst.
Het waren van oorsprong de zeer vermogende ondernemersfamilies die de behoefte hadden hun vermogen, ondernemingen en familiebelangen professioneel en over generaties heen te organiseren. In 1882 richtte John D. Rockefeller een eigen organisatie op voor het beheer van zijn persoonlijke en familiale belangen, los van zijn onderneming Standard Oil. Dat wordt gezien als het eerste family office.
Van instituut naar dienstverlening
In de tweede helft van de twintigste eeuw ontstond geleidelijk het multi-family office. Een dienstverlener die meerdere families ging bedienen door de kosten van professionals, infrastructuur en specialistische kennis over meerdere families te verdelen. Sommige oorspronkelijke single-family offices gingen zo ook andere families bedienen. Rockefeller is daarvan een bekend voorbeeld.
De opkomst van multi-family offices bracht schaalvoordelen en professionalisering, maar de verhouding tussen de familie en het family office veranderde ook ingrijpend. Bij een single-family office werkt de organisatie uitsluitend voor één familie. Bij een commercieel multi-family office is de familie doorgaans klant van een organisatie die ook andere families bedient.
Sommige ontpoppen zich meer en meer als pure vermogensbeheerders, gericht op het beheren van zoveel mogelijk vermogen. Daar zit hun verdienmodel. Dat hoeft niet per se in het belang van de familie te zijn of aan te sluiten bij het investeringsbeleid van de familie. Weer andere zijn juist vooral gericht op de administratie en het beheer van de vennootschappen. Het family office landschap is dus sterk veranderd: van een instituut dat door een familie werd ingericht, in een dienstverlening die een familie kan inkopen. Op zichzelf is dat geen verkeerde ontwikkeling. Het risico is dat niet alleen de dienstverlening, maar ook de kennis, het beleid, de systemen, de data en de regie buiten de familie komen te liggen.
Waarom eigenaarschap zo belangrijk is
Een familie heeft een andere tijdshorizon dan vrijwel iedere commerciële dienstverlener. Daar gaat het steeds meer wringen. Een commercieel multi-family office verandert vandaag de dag ook zelf van eigenaar. Zelfs private equity doet zijn intrede in de sector. Een familie moet kunnen denken in generaties. Dat is per definitie ultralange termijn.
Adviseurs, vermogensbeheerders en medewerkers van een multi-family office komen en gaan. De familie blijft. Als kennis, beleid, systemen en data volledig bij een externe dienstverlener zijn ondergebracht zonder voldoende eigen zeggenschap, ontstaat er afhankelijkheid. Een wisseling van adviseur of dienstverlener betekent dan verlies van kennis en operationele slagkracht. Bovendien heeft een multi-family office haar eigen commerciële belangen. Ook wanneer het zorgvuldig en professioneel handelt. Zonder dat dit direct aan de oppervlakte ligt, kan dat spanning opleveren. Wat is aantrekkelijk voor de dienstverlener, en wat is het optimale voor de familie?
Het familievermogen is veel meer dan een beleggingsportefeuille. Het omvat de geschiedenis van de onderneming, eerdere strategische keuzes, familieverhoudingen, afspraken, verplichtingen en de motieven achter al deze beslissingen. Het is juist deze kennis die moeilijk te reconstrueren valt als zij verloren gaat of versplinterd raakt.
Wat de familie zelf in handen houdt
Werkzaamheden uitbesteden is iets anders dan verantwoordelijkheid uitbesteden. Het eerste is efficiënt, het tweede maakt afhankelijk. Een eigen family office betekent niet dat het een volledig bemand single-family office moet zijn. De familie houdt beleid, besluitvorming, data en regie “in eigen hand”. Dit betekent ook zelf toegang tot het geconsolideerde overzicht en de documenten, kunnen exporteren, en kunnen overstappen naar een andere partij zonder dat het fundament meegaat. De uitvoering kan vervolgens extern aan verschillende dienstverleners worden uitbesteed.
Niet alleen het vermogen moet de volgende generatie bereiken. Ook de kennis en expertise om daarover verantwoord te beslissen. Dan zijn we weer terug bij het oorspronkelijke principe van Rockefeller. Eén familie met een eigen organisatie is met de technologie van nu haalbaar zonder de kosten van toen. Welk probleem lost uw family office op?